سرازير شدن پول نفت به عريان شدن استبداد و بي عدالتى هاى جامعه در وسبح ترين
ابعاد خود انجاميد و، متأسفانه،
اين امر باعث شد که، بجای درک ابعاد دهشتناک عقب ماندگي سيستم اجنماعى، خود
«پيشرفت» مقصر دانسته شود. خود بخود، مدرنبزاسبون در انظار مردم نبز هر چه
ببشتر بمثابه مسئول اصلیبى
عدالتي هاى جامعه
جلوه گر شد. باور نکردني است کهحتى
پاره اي انديشه ورزان روشفکر ايران نيز از نظر فکري ضديت
با سلطنت را مترادف ضديت با پيشرفت تصور مي کردند.
اگر در حوزه نظری بدنبال چیستی دموکراسی باشیم و این چیستی را به
صورت یک بسته کالایی در نظر بگیریم که از سوی نخبگان (عرضه کنندگان)
به عامه مردم (تقاضا کنندگان) عرضه می شود در حقیقت قادر خواهیم بود
که در این حیطه، بازاری را برای دموکراسی تعریف کنیم که ضمانت وجود
این بسته به دوام این بازار است. بازاری که می تواند به شکل کتاب،
روزنامه و رسانه های ارتباطی مختلف بروز یابد. در حقیقت در چنین
جامعه ای مابین مردم و نخبگان بازارهایی تشکیل می شود که کالای مورد
مبادله یک بسته فکری در مورد چیستی دموکراسی است.
«خردستيزی»، به
عنوان اصلی ترين تعيين کننده در روانشناسی و فرهنگ عمومی جامعهء
ايرانی، همواره آثار مخرب خود را داشته و با تکيه بر عواملی چون
اصالت بخشی به ناخودآگاه و انگيزش منطقی، مانع پيگيری منطقی و تحليل
پديده های نظری و فلسفی بوده. نشانه های اين خرد ستيزی را در دخالت
مداوم عناصر متافيزيکی (از قبل تقدير و معجزه) و عوامل برانگيزانندهء
ناخودآگاه (مثل الکوهای طبقاتی و جغرافيائی از يکسو، و الگوهای
اجباری خارج از سير نمايشی فيلم ـ مثل ايثار يا انتقام، از سوی ديگر)
به شکلی گسترده و آشکار می بينيم.
دوست می داشتم، منی
که روزگاری چپ اندر قیچی بوده ام، و اکنون ایران، ملیت ایرانی، هویت ایرانی،
ایرانشهری، حقوق بشر، آزادی، دموکراسی، سکولاریسم و لائیسیته روان و اندیشه ام
را آکنده اند، می توانستم بی شرمزدگی سر بالا کنم و بگویم «با آن که سلطنت طلب
نیستم، اما از این شاهزادهء شجاع و ایران دوست پشتیبانی می کنم و هرچه دارم ـ
از جمله جانم ـ را در راه آرمان ایرانی آزاد و آباد و دموکراتیک می گذارم.»
…اما به من بگوئید این شاهزادهء خیالی من
کجاست؟!
شماره
113 ـ يکشنبه 11 فروردين 1387 ـ
30 مارس 2008
جبههء حقير مبارزه
با «تهاجم فرهنگی»، روی پشت بام
ها...
من تصور میکنم که مساله ایران به انتخابات آمریکا نکشد. حدوداً 9 تا 10 ماه،
ریاست جمهور کنونی بر سر کار خواهد بود و تا لحظه آخر میتواند تصمیم بگیرد و
انجام بدهد. به ویژه این ریاست جمهوری که خیلی قاطعانه عمل میکند. من تصور
میکنم که چون همین نگرانیها هم در جامعه آمریکا وجود دارد که اگر شخصی مثل
آقای اوباما بیاید ممکن است به ایران آوانس بدهد؛ خود همین دولت کنونی آمریکا
به عقیده من تلاش خواهد کرد که در همین دو سه ماه آینده، مساله ایران را به یک
سرانجام دلخواه برساند.
مرگ تاريخ نويسی که تاريخ را زنده کرد(سه مقاله:
123)
به گزارش خبرگزاری مهر، فریدون آدمیت، پدر تاریخ نگاری ایران و مورخ برجسته
مشروطیت ایران، بعد از تحمل یک دوره بیماری، ساعت 15 ديروز (10 اسفند) در
بیمارستان تهران کلینیک و در سن 87 سالگی درگذشت... به نظر آدمیت، بنیادهای
مدنی غرب، ارزندهترین مظاهر و متعلقات مدنیت انسانی را میسازد و از این رو
باید از آن اقتباس نمود. در پیوند با این مساله، آدمیت كسانی را كه شعار بازگشت
به خویشتن را مطرح میكنند، شدیدا مورد انتقاد قرار داده و تاكید میكند كه
شرق، چیزی جز طاعون «استبداد آسیایی» ندارد و هرچه در قلمروی حكمتٍ سیاسی عقلی
و مترقی است، حاصل اندیشه و تجربه مغرب زمین میباشد.
هر تلاشي براي يکي کردن
حوزه خصوصي و حوزه عمومي به خشونت و از بين رفتن دموکراسي منجر خواهد شد، چون
به محض اينکه آن نهادها و آن تفکري که معتقد به حقيقت مطلق متافيزيک است چه از
طرف سنت و چه از طرف دين و چه از نظر هر نوع تفکر ديگر به محض اينکه به حوزه
سياست و به حوزه عمومي بيايد مي خواهد خودش را غالب کند و چون هميشه حقايق
ديگري است که در مقابل آن ظاهر مي شود، به جنگ و خشونت و قهر و از بين رفتن
دموکراسي منجر مي شود.
مثال بارز (عقب ناندگی) مسئلهء بازگشت
به اسلام و موج جديد اسلامگرائی است. ظرف قريب به هفت سالی که از يازده سپتامبر
می گذرد، اساتيد علوم انسانی ما حتی يک صفحه ارژينال در خصوص پديدهء اسلامگرائی
و خيزش آن در جهان اسلام نتوانسته اند به رشتهء تحرير در آورند. هرچه در اين
حوزه ها بوده کار غربی ها بوده که ما دست و پا شکسته آنها را ترجمه کرده ايم.
البته در عرصهء تحولات سياسی بين المللی و منطقه ما مطالب غير ترجمه ای داشته
ايم اما محتوای آنها حکايتی است. کفتمان غالب در مطالب وطنی که توليد می کنيم
همان نگاه رنگ و رو رفته، ور شکسته و تکراری «دائی جان ناپلئونی» و «توهم
توطئه» است.
سال گذشته چند واقعهء بزرگ در حوزهء فرهنگ داشيم: پاک سازی کتاب خانه های عمومی
که شش ماه پيش از اصفهان شروع شد و به اين ترتيب تصميم دارند که تمام کتابخانه
ها ی عمومی را از کتاب هايی که خودشان به کتابخانه ها داده بودند پاک سازی
کنند. همچنين ايران در زمينه سه هنر داستان، تئاتر وشعر، در دوران جمهوری
اسلامی با بزرگ ترين بحران خود در صد سال گذشته روبه رو بوده است. در داخل کشور
متأسفانه نمی توان به اثری اشاره کرد که با آثار خوب گذشته قابل مقايسه باشد،..
به دليل سانسور گسترده ای است که در اين زمينه وجود دارد.
دولت
های عربی باید قبول کنند که عراق کشوری عربی نمیباشد و ایرانینژادها در آن اکثریت دارند. پس باید از کمک به تروریستهای سنی دست بردارند.
اما
حل اساسی مساله عراق در گرو حل مساله ایران است. تا روزی که رژیم فعلی در ایران
سرکار است در عراق خشونت و تروریسم از سوی گروههای رادیکال شیعه وجود دارد. بهدلیل
ضعف فرهنگی و اقتصادی شدید در شیعیان، روحانیون میان مردم دارای نفوذ بسیاری
هستند. دولت عراق باید بدونتوجه به منافع زودگذر گروهی در رفع این تنگناها
بکوشد.
پديده های «حکومت اسلامی» و «ولايت فقيه» می توانند ساختار سياسی «دولت های
ملی» را به موجودی تبديل کنند با دو سر جدا از هم اما قرار گرفته بر يک بدن، که
در ابتدا هيچ يک با ديگری همخوانی و هماهنگی و همراهی ندارند و در تعارض دائم
بسر می برند؛ و عاقبت هم چاره ای نيست جز اينکه سر خوش خيال تر و بی برنامه تر
مقهور سری شود که مکر و غدعه و دروغ را در شريعت خويش نهادينه کرده است.
فرهنگ سیاسی مجموعهء نگرش ها و ارزش هایی است که به فرایند ها و زنده گی سیاسی
معنا می بخشند. در سه دهه ی گذشته، به رغم فراز و نشیب های بسیار ما شاهد
دگرگونی عمیقی در فرهنگ سیاسی مردم ایران بوده ایم. دیگر گفتمان های اسلام
سیاسی و پوپولیستی و جهان سوم گرایی و بازگشت به خویشتن و سنت گرایی ایده
ئولوژیک و ایده ئولوژی های سنتی خریداری ندارند. مردم دیگر نه از آزادی می
هراسند و نه از فرهنگ و اندیشه ی مدرن بیگانه و گریزانند. دیگر خبری از عصر بی
خبری مردم نیست.
بحث تبعیض بین زنان و مردان در بازار کار از موضوعات جذاب برای جامعه شناسان و
فعالین اجتماعی است که گاهی به مبحث جهانی شدن هم پیوند زده می شود.
من نمی خواهم وارد جزییات بحث بشوم ولی شاید تذکر این نکته مفید باشد که برای
اقتصاد دان ها مسئلهء تبعیض یکی از موضوعات جالب است. تا جایی که من می فهمم می
توان بین دو نوع کاملا متفاوت تبعیض در یک جامعه تمایز
قایل شد، هرچند ظاهر آن ها شبیه هم باشد. این تمایز نظری کمک بسیار مهمی برای
تحلیل
درست مساله در دنیای واقعی است هرچند معمولا رعایت نمی شود...
معنای لغوی آپارتايد
جداسازی است۔ اما نظام مبتنی بر آپارتاید یک جدا سازی صرف نیست. تحت چنین نظامی
یک نژاد، جنس یا یک گروه اجتماعی در مکان ممتاز و برتر قرار میگیرد و سایرین از
حقوق برابر محروم میشوند. همانطور که در آفريقای جنوبی اين جداسازی نتيجه یک
سیاست راسیستی شدید و سرکوبگر بود که بر تبعيض و بي حقوقی عریان نژادی مبتنی
بود، در ایران تحت حاکمیت نظام اسلامی، این جدا سازی بر مبنای جنسیت اعمال
میشود و زنان گروه بی حقوق و محروم را تشکیل میدهند.
شماره
110 ـ پنج شنبه 8 فروردين 1387 ـ
27 مارس 2008
تحويل سال، در کنار آرامگاه
بنياگزار وطن
(عکس از سايت نجات پاسارگاد>>>)
شما امسال را سال نوآوری و شکوفايی اعلام کرديد. ما سال هاست که با نوآوری و
شکوفايی زندگی می کنيم و احتمالا جناب عالی دير خبر شده ايد. مثلا پدر يک
خانواده با نوآوری های بسيار توانسته است دويست و پنجاه هزار تومان درآمد را با
هفتصد هزار تومان هزينه سر به سر کند. نوآوری های مادر خانواده هم در مديريت
اقتصادی منزل کم از پدر خانواده نيست و بيشتر به معجزه شبيه است.
در زمينه ی فرهنگ نيز همگی در حال نوآوری هستيم و اين نوآوری باعث شکوفايی ما
شده است. مثلا طی ۲۵
سال گذشته در حذف و خودسانسوری، به پله های بلند ترقی رسيده ايم.
بسيارند اَنان که شادی را فرزند اَزادی ودموکراسی و امنيت درهمه ی عرصه های
زندگی می دانند ، خواست هائی که در کم ترجائی در جهان وجود دارد، و اگر باشد
وجودی ست ناقص و کج و معوج . ترديدی نيست که ساخت و بافت يک جامعه، گروه و
خانواده بر ذهن اَدمی تاثير گذار است. ساخت استبدادی، به ويژه استبداد دينی و
مجموعه ی ضوابط و امکانات اش قاتلين شادی در جامعه هستند... مذاهب در حکومت
شادی کش ترين نوع حکومت اند.
امام جمعه تبریز گفته است که "شرکت گسترده مردم در انتخابات لبیک به
مقام عظمای ولایت بود"، و استاندار آذربایجانشرقی نیز اعلام کرد که"انتخابات هشتم مجلس شورای اسلامی رفراندوم مشروعیت نظام بود!"از آنجا که استفاده از چنین تعابیری
جزء شعارهای مرسوم بسیاری از مسئولین است، لذا حتی اگر چنین ادعاهائی را هم
مبنای داوری قرار دهیم، در اینصورت مفهوم مخالف استدلال فوق این خواهد شد که
نظام جمهوری اسلامی در میان
53/23
در صد مردم کشور، و
73/26
درصد مردم تهران، و
51/8
درصد مردم آذربایجانشرقی، و
70/8
درصد حوزه
انتخابیه تبریز و حومه... فاقد مشروعیت می باشد!
این لايحه را مجلس هشتم مورد بررسی و رای قرار خواهد داد. با
توجه به ساختار مجلس هشتم احتمال تصویب این لايحه بسیار زیاد
است. در صورت تصویب و قانونی شدن این قانون امنیت جانی
ایرانیان را بیش از پیش در معرض خطر قرار خواهد داد. آزادی
وجدان و عقیده از اصول مهم جامعۀ امروزی جهانی است. پیشنهاد
مجازات اعدام و حد شرعی مرگ برای تغییر عقیده واکنشی است به
اسلام ستیزی مفرط ایرانیان در نتیجه سیاست
های غلط و خشن نظام ایران و سرکوب هرگونه فعالیت فکری و
سیاسی و اجتماعی که رايحۀ اندیشۀ دگراندیشی را بدهد.
شماره
109 ـ چهار شنبه
7 فروردين 1387 ـ
26 مارس 2008
تا ما خود را ايرانی می دانيم، جمشیدی که بدون کاربرد ترس و وحشت و ارهاب و
انذار، و بر پایهء «خرد خندان» و «اصل بزم»، بهشت خردادی را می سازد هنوز در ما
زنده است و تنها لازم است که ديگر باره برانگیخته شود. يعنی، درک مبتنی بر
«خوشی و عيش نقد»، که گرانیگاه سکولاریته است، در فرهنگ ایران و در پیوندِ
«جمشید» با «زن ـ خدای خرداد» بیان می شود و ما که این اندیشه های ژرف فرهنگ
ایران را فراموش کرده ایم، با ژرف بینی و دقت، می توانیم این پیوند با جمشيد را
بازسازی کنیم.
تاريخي نگري
دشمن تعصب است. غور در تاريخ و تبار ايدهها و عقيدهها يعني کشف محدوديتهاي
نظري و عملي آدمي و نيز اثرپذيري و اثرگذاري متقابل عقيده و شرايط تاريخي –
سياسي، اجتماعي و اقتصادي. بنيادگرايان دشمنان تاريخينگري هستند، زيرا عقيده
را موجودي ماوراطبيعي و مجرد و منزه مي پندارند و آن را وراي اثرپذيري از
شرايط انساني و تاريخي ميشمرند. تقابل ميان نگرش الاهياتي و نگرش تاريخي،
رويارويي بنياديني است که در عمل، به دو نظام اجتماعي و سياسي يکسر متفاوتِ
خودکامه يا مداراگر ميانجامد.
